"Lamentacje proroka Jeremiasza" w Filharmonii Narodowej



4 listopada 2014 r. uczniowie Archutowskiego mieli okazję być w Filharmonii Narodowej na koncercie z cyklu: „Muzyka dawna – zaskakująca, różnorodna, inspirująca”. W  ramach projektu „Po prostu… Filharmonia” na scenie pojawił się  izraelski zespół  Profeti della Quinta! z koncertem pt. „Lamentacje proroka Jeremiasza”. Zespół powstał 5 lat temu w Galilei, w Izraelu. W jego skład wchodzą dwa basy, tenor, kontratenor, lutnista basowy i klawesynista. Muzycy wykonują głównie muzykę renesansową i barokową.


Koncert rozpoczął się krótkim wprowadzeniem przygotowanym przez p. Magdalenę Łoś i p. Klaudię Baranowską z Programu 2 Polskiego Radia. Przedstawiona została biografia kompozytora oraz historia powstania utworu. Następnie na scenę weszli muzycy. Usłyszeliśmy „Lamentationes Hieremiae Prophetae cum Responsoriis Officii Hebdomadae maioris” autorstwa włoskiego kompozytora Emilio de Cavalieriego (znanego głównie z dzieł scenicznych).


„Lamentacje proroka Jeremiasza” są zbiorem krótkich poematów, na wzór pieśni żałobnych, napisanych przez naocznego świadka (niekoniecznie przez wspomnianego proroka) w związku z bałwochwalstwem i odstępstwami narodu wybranego od Jahwe w VI wieku przed Chrystusem, upadkiem królestwa judzkiego po najeździe Babilończyków i zburzeniem świątyni w Jerozolimie. W „Lamentacjach” autor podkreśla, że klęska Judy jest karą za grzechy narodu wybranego, który odwrócił się od Boga: „Wszyscy jego ciemięzcy są górą, szczęśliwi są jego wrogowie, albowiem zasmucił go Pan za mnóstwo jego grzechów, dzieci poszły w niewolę”. (Lm 1,5) Lamentacji jest pięć, z czego pierwsze cztery mają budowę akrostychiczną (każda strofa zaczyna się od nowej litery alfabetu hebrajskiego). Z kolei piąta część składa się z 22 wierszy, czyli z tylu, ile liter ma alfabet hebrajski. Mimo że Lamentacje są opisem wielkiego smutku i bólu autora po tym jak kraj legł w gruzach, to jednocześnie daje on Izraelitom nadzieję. Należy tylko zwrócić się do Boga i polegać na Nim: „Nie wyczerpała się litość Pana, miłość nie zgasła” (Lm 3,22). Kościół uznaje Lamentacje za środek wyrazu Męki Jezusa Chrystusa.



„Lamentacje proroka Jeremiasza” po raz pierwszy wykonane zostały ok. 1600 roku w czasie Wielkiego Tygodnia. Utwór utrzymany jest w stylu mieszanym – pięciogłosowe, późnorenesansowe fragmenty polifoniczne zestawione są z fragmentami monodycznymi z towarzyszeniem partii instrumentalnych. Pełna powagi muzyka służy wyrazistemu i ekspresyjnemu oddaniu tekstu.



Choć niektórym słuchaczom koncert mógł wydawać się monotonny, to dla uszu wprawnych melomanów był nie lada gratką. Wielu dostrzegło w nim ciekawą formę muzyczną. Interesującym i rzadko spotykanym był  fakt, że muzycy grali na instrumentach dawnych. To prawda, że  wymagająca muzyka, którą usłyszeliśmy w  wykonaniu Profeti Della Quinta nie była tak porywająca jak ostatni koncert Baltic Youth Filharmonic, jednak spotkanie z Prawdziwą Sztuką, nawet jeśli czasem bywa trudne, zawsze jest wielką ucztą.

Kiedy następny koncert ??? Czekamy.


Zdjęcia: Julia Cendrowska, kl. II, www.filharmonia.pl