Program wychowawczy



I. Misja wychowawcza Szkoły


Ku czemu wychowujemy?

 

Gdy 7 września 1998 r. Prymas Polski Kardynał Józef Glemp uroczyście inaugurował pierwszy rok szkolny w założonym przez siebie Archidiecezjalnym Męskim Liceum Ogólnokształcącym im.Ks.Romana Archutowskiego, wobec nauczycieli, uczniów i rodziców wyraził nadzieje, jakie pokłada w naszej Szkole. Celem powołania Szkoły – jak mówił w czasie Mszy inauguracyjnej Ksiądz Prymas – jest, by uczniowie zostali wychowani na dobrych, szlachetnych ludzi umiejących cenić to, co ważne i znających sens naszych ziemskich zmagań; by w nieporządek otaczającego nas świata to oni wprowadzali ład moralny, nazywając dobro dobrem, a zło złem; by to oni właśnie na początku trzeciego tysiąclecia wzięli – w postawie służby i głębokiej wiary – odpowiedzialność za swoje rodziny, środowiska, Polskę i Kościół.


II. Trudności i szanse pracy wychowawczej

 

Co stanowi szanse owocności działań wychowawczych?


Szanse na owocność działań wychowawczych upatrujemy w trzech elementach postawy uczniów: w ich więzi z rodzicami, w ich ciekawości poznawczej i wreszcie w ich głodzie autorytetu.

WIĘŹ Z RODZICAMI jest wciąż dla szesnastolatka bardzo ważna, choć w wieku licealnym priorytet – jak uczy psychologia rozwojowa – będzie się przesuwał w kierunku grupy rówieśniczej i autorytetów niezależnych od rodziców. Stworzenie środowiska, w którym rodzice, szkoła i grupa rówieśnicza zgadzają się co do pryncypiów, pomaga rodzicom pogłębić relację z ich dziećmi w okresie, który przy braku takiego porozumienia mógłby owocować buntem młodego człowieka, jego alienacją i ranami zadawanymi sobie nawzajem przez rodziców i dzieci. Naszej Szkole zależy na budowaniu od samego początku  atmosfery współdziałania i porozumienia między pokoleniami.

CIEKAWOŚĆ POZNAWCZA – ciekawość poznawcza jest drugim ważnym sprzymierzeńcem zamierzeń wychowawczych. Licealista wciąż poszukuje. Poszukuje własnej tożsamości, czasem kontestuje czy buntuje się ale w gruncie rzeczy po to aby wciąż  zmieniać się i pytać. Pyta o świat, o siebie, o relacje z innymi, o sens  życia,  o Boga. Szkoła, która nie potrafi rozbudzać i podtrzymywać pasji poznawczej ucznia, szkoła, w której na lekcjach i w szkolnym życiu obowiązuje sztampa i schematyzm skazuje się nie tylko w dydaktyce ale też i w wychowaniu na ogromne niebezpieczeństwo letargu poznawczego. Związek między dydaktyką a wychowaniem jest na tyle ścisły, że nie da się projektować programu wychowawczego bez głębokiej i krytycznej analizy tego jak wyglądają lekcje. Motywacja poznawcza zaduszona podręcznikowym schematyzmem np. na lekcji historii czy geografii zmniejsza dociekliwość także na lekcji literatury czy katechezy. Z drugiej strony odnalezienie własnych form ekspresji na zajęciach muzycznych czy plastycznych zwiększa szanse na to, że uczeń także w świecie wartości etycznych chętniej będzie poszukiwał własnej tożsamości.

GŁÓD AUTORYTETU – licealista nie tylko zadaje pytania, ale także nieustannie sprawdza czy dorośli, którzy udzielają mu odpowiedzi, sami żyją tymi odpowiedziami. Jasne jest więc, że program wychowawczy pisany z myślą o uczniach skazany jest na przegraną, jeśli zarazem nie zostanie podjęty jako program formacji nauczycieli i samej dyrekcji. Nauczyciele muszą więc przeprowadzić rachunek sumienia. Muszą udzielić szczerej odpowiedzi na pytanie o to, czy wady uczniów (indywidualizm, odrzucenie intensywnego wysiłku, kult sukcesu, nastawienie na odtwórczość i formalizm religijny) nie charakteryzują przypadkiem także ich samych:

 

  • czy my, nauczyciele, którzy chcemy wychowywać uczniów ku odpowiedzialności za innych i do współpracy, potrafimy i chcemy sami ze sobą współpracować, uczyć się od siebie?
  • czy, gdy przeżywamy stres i zmęczenie, nie przerzucamy ciężaru pracy na innych nauczycieli, a odpowiedzialności na dyrekcję?
  • czy znamy i cenimy urok prawdy; czy wtedy, gdy nie znamy odpowiedzi na pytanie ucznia, odpowiadamy zgodnie z prawdą ‘nie wiem’, czy może udzielamy pokrętnych odpowiedzi typu ‘nie pamiętam’? Często za dociekliwe pytania mamy pretensję do ucznia, a przecież właściwie powinien on być za nie nagrodzony – bo poszukuje, innych zachęca do dociekliwości, nas mobilizuje do rozwoju.
  • czy potrafimy przyznać się do błędu, przeprosić?
  • czy, skoro pragniemy, aby relacje naszych wychowanków z Bogiem były żywe i głębokie, my sami bronimy się przed letniością i formalizmem?



Co to znaczy wychowywać?


W naszym rozumieniu wychowanie to dzielenie się umiłowaniem prawdy i dobra, które powoduje w wychowanku pragnienie i decyzję pójścia ku prawdzie i dobru. Definicja ta rodzi kilka oczywistych konsekwencji:

  • wychowawca musi sam rozpoznać, co jest prawdą i dobrem. Jeśliby był rozchwiany aksjologicznie, połowicznie szczery w swoich poszukiwaniach, ostatecznie sprowadzi uczniów na manowce.
  • wychowawca musi pokochać prawdę i dobro, czyli nieustannie przekraczać siebie ku innym. Jeśli nie będzie zakochany w prawdzie i dobru, prędzej czy później zechce rozkochać wychowanków w sobie, głęboko ich w ten sposób deformując.
  • wychowanie wreszcie, jeśli ma być skuteczne, musi rodzić podobne pragnienia i decyzje w wychowanku. Decyzja pójścia ku prawdzie i dobru oznacza zawsze przesuwanie ciężaru swego życia poza siebie, ku innym ludziom, ku Bogu. Jeśliby wychowawca wyposażał swego wychowanka w różne życiowe umiejętności i sprawności, a pozwoliłby mu tkwić w egocentryzmie, wyrządziłby mu krzywdę. I choćby wychowawca opowiadał mu o wielkich świętych, a nie uczył go cenić relacji z innymi bardziej niż własnego interesu, to tylko uczyniłby go człowiekiem głęboko nieszczęśliwym, bo  niezdolnym do przyjaźni i miłości.

Wychowanie, w naszym rozumieniu, jest więc zawsze wychowaniem ku dobru i prawdzie rodzącym postawę służby.



III. Struktura naszego programu wychowawczego


W Liceum przyjęliśmy strukturę programu wychowawczego, która jest zgodna z kierunkami, w których idą pytania poznawcze ucznia. Taka struktura odzwierciedla personalistyczne spojrzenie na człowieka i – mamy nadzieję –  jest czytelna także dla samego ucznia.
Uczeń pyta o świat, o siebie samego, o innych ludzi i relacje z nimi, wreszcie o sens życia, o Boga. Mądrość, męstwo, miłość, modlitwa mające być dla ucznia światłem na tych drogach poznania respektują personalistyczne spojrzenie na człowieka, bo pociągają za sobą powiązanie różnych wymiarów ludzkiej osobowości. Mądrość nie jest przecież jedynie elementem życia umysłowego, ale transformuje także życie emocjonalne, zmienia stosunek do ciała i ma wymiar wprost duchowy. Modlitwa nie tylko jest postawą życia duchowego, ale przemienia relacje z innymi, kształtuje charakter i oczyszcza życie umysłowe. Podobnie wielowymiarowe są męstwo i miłość.

O związku teorii szczęścia z koncepcją wychowania

 

Każdy człowiek dąży do szczęścia. Nie wszyscy jednak zgodzą się co do tego w jaki sposób jest ono osiągalne. W tradycji chrześcijańskiej szczęście nie jest dostępne wprost. Jeśli bowiem zasadą organizującą życiowe cele człowieka jest szczęście, prędzej czy później dążenia te przeradzają się w chęć zmniejszenia cierpienia i maksymalizacji przyjemności. Wyraźnie  widoczne są takie właśnie nurty kultury współczesnej, które podpowiadają młodemu człowiekowi, że szczęście jest w zasięgu jego ręki. Wystarczy jedynie skupienie się na sobie, odrzucenie wysiłku i pomnażanie przyjemności.
W chrześcijańskiej wizji człowieka natomiast szczęście jest osiągalne jedynie  jako owoc dążenia do prawdy o sobie i o sensie swojego życia. Tylko prawda uszczęśliwia i wyzwala. Cóż to jednak za prawda? Otóż jest ona zawsze podwójna. Jest trudna prawda o tym jaki jestem, a więc prawda o mojej małości, egoizmie i radosna prawda o tym, kim mam się stać, ku jakiej nie-własnej wielkości zostałem powołany. Jest prawda o ludzkiej dominacji i zachłanności i prawda o powołaniu ludzi do harmonii między sobą i z Bogiem. Rozziew między tymi dwoma prawdami jest tym, co pokazuje konieczność wychowania (także siebie samego) i nadaje mu dynamizm. Nieobecność którejś z tych prawd w wychowaniu deformuje wychowanka. Jeśli wychowankowi nie pokażemy jego egoizmu i pychy (oczywiście bez poczucia wyższości, bo z nami nie jest lepiej) skazujemy go na stagnację i unieszczęśliwiający narcyzm. Jeśli jednak, z drugiej strony, wychowanek nie będzie miał żywej świadomości radosnej prawdy o swoim powołaniu, może popaść w zniechęcenie czy nawet rozpacz.


IV.  Cztery wymiary wychowania

 

MĄDROŚĆ–  poznaj i (na ile to możliwe) kształtuj świat

 

Mamy silne przekonanie, że szkoła zabrnęła w ślepy zaułek wiedzy encyklopedycznej. Istotne jest przeniesienie akcentu na kształcenie umiejętności. Absolwent szkoły średniej powinien umieć syntetyzować wiedzę, porównywać i systematyzować treści, być twórczy i samodzielny w myśleniu. Ale w naszym Liceum takie rozumienie roli szkoły nie wystarczy. Szkoła, jeśli chce, aby formacja młodzieży była głęboka i trwała, musi podjąć się (we współpracy z rodzicami) edukacji życiowej uczniów. W przeciwnym razie to mass media, grupy rówieśnicze poza szkołą, a także rozmaite subkultury będą organizowały wyobraźnię uczniów, będą uczyły ich dokonywania wyborów i hierarchizowania wartości. Aby szkoła mogła podjąć się tego ambitnego zadania, jej oferta programowa musi ulec poszerzeniu tak, aby to w środowisku szkolnym uczeń mógł rozwijać swoje pasje, spędzać czas wolny, przyjaźnić się. Temu właśnie służy bogata oferta zajęć pozalekcyjnych: warsztatów, kół olimpijskich, zajęć sportowych i artystycznych. Zasadą, której chcemy przestrzegać jest to, by uczeń miał wpływ na ofertę edukacyjną szkoły. Wiele zajęć pozalekcyjnych jest prowadzonych na prośbę i zgodnie z sugestią samych uczniów, którzy także w szkole chcą rozwijać swoje pozaszkolne pasje.

FILOZOFIA.  Filozoficzna refleksja rozumu oświeconego wiarą może pomóc młodym ludziom uczynić dojrzalszym i mądrzejszym ich rozumienie świata i siebie samych.  Dlatego też filozofia jest w naszej Szkole przedmiotem obowiązkowym. Jest ona nauczana  według opracowanego specjalnie na nasze potrzeby autorskiego programu  akcentującego mądrościowy charakter refleksji filozoficznej. Program został zrecenzowany i pozytywnie zaopiniowany przez prof. Mieczysława Gogacza. Program ten został pomyślany nie tyle jako historia filozofii, co jako prezentacja chrześcijańskiej antropologii w ujęciu tomistycznym. Szczególnie akcentuje on zagadnienia związane z kwestią sumienia, wolnej woli i odpowiedzialności. W ramach Młodzieżowej Akademii Filozofii nasze Liceum stara się także służyć jako forum spotkań filozoficznych dla młodzieży gimnazjalnej i licealnej z innych szkół warszawskich a nawet pozawarszawskich.

KSZTAŁTOWANIE POSTAW PATRIOTYCZNYCH.  Jednym ze źródeł mądrości jest historia i kultura narodowa. Chcemy aby nasi uczniowie znali historię i polską tożsamość. Chcemy, aby byli dumni ze swej polskości i aby czuli się za Polskę odpowiedzialni. W kształtowaniu postaw patriotycznych bardzo pomagają nam świadkowie. Co roku w dniu 3 października obchodzimy „Dzień 63”- czyli rocznicę upadku Powstania Warszawskiego, spotykając się z uczestnikami Powstania. Zapraszamy także do Szkoły uczestników ruchu Solidarności oraz historyków.

 

 

Każdy z uczniów naszej Szkoły w ciągu trzech lat nauki co najmniej raz uczestniczy w obchodach rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego, które to obchody organizujemy na historycznym miejscu zdarzeń w budynku Szkoły Podchorążych w warszawskich Łazienkach.

 

 

Nasi uczniowie wystawiają wówczas fragmenty „Dziadów”, „Kordiana” lub „Nocy Listopadowej”. Równolegle do nurtu refleksji historycznej staramy się pokazać naszym uczniom, że niezbędnym we współczesności wyrazem troski o dobro wspólne – Polskę jest także solidna nauka i praca, aktywność samorządowa i wywiązywanie się z obowiązków obywatelskich (takich jak przestrzeganie prawa czy płacenie podatków).

 

MĘSTWO - poznaj i wytrwale zmieniaj siebie

 

Wszystko co cenne w życiu musi kosztować. Chcąc wychowywać naszych uczniów ku prawdzie i dobru musimy uczyć ich płacić cenę wysiłku, potu. Aby kierować się prawdą i zdobywać wielkie dobro młody człowiek będzie musiał czasami opierać się presji z zewnątrz, przełamywać swój egoizm czy zrezygnować z mniejszego dobra. Musi więc być mężny czyli wytrwale dążyć do celu nie cofając się przed zagrażającym złem ani trudnościami z jakimi połączone jest nieraz zdobycie dobra.

SPORT.  Sport jest zazwyczaj traktowany jedynie jako sposób dbania o kondycję i sprawność fizyczną uczniów. Może być jednak także narzędziem wyrabiania w uczniach wytrwałości, hartu ducha. To właśnie w czasie rozgrywek sportowych można wpajać uczniom, że wygrywając należy szanować pokonanych, że nie wolno łamać reguł gry. Podobną rolę mogą i powinny odgrywać wycieczki szkolne, obozy wakacyjne itp.

 

 

SAMORZĄD.  Działalność samorządowa przy przychylności dyrekcji i odpowiednim prowadzeniu przez opiekuna też może służyć formacji uczniów. Wzięcie przez ucznia na siebie odpowiedzialności nawet za drobny wycinek życia szkoły jest bezcenne. Trzeba mu w tym towarzyszyć, zachęcać go, chwalić ale jeśli lekceważy to czego się podjął, nie należy pozwolić by to ukrył. Częścią formowania w uczniu postawy męstwa jest uczenie go, aby przyznawał się do błędu, zaniedbania czy nieumiejętności radzenia sobie.

KWESTIA ŚCIĄGANIA.  Każdy dzień w szkole dostarcza materiału do formacji cnoty męstwa. Istotną, choć w wielu szkołach bagatelizowaną kwestią jest ściąganie. W naszym Liceum traktujemy ściąganie jako nadużycie zaufania nauczyciela, jako kradzież stopnia i oszustwo kolegów. Dlatego też w podobnych sytuacjach, w przypadku recydywy nie wahamy się podejmować zdecydowanych kroków dyscyplinarnych.


MIŁOŚĆ - poznaj innych i kształtuj relacje z nimi

 

Cnota męstwa może zostać źle zrozumiana jako przyzwolenie na brawurę lub jako pochwała kultu siły. Jeśli jednak męstwo to nieugięta, zawzięta walka o prawdę i dobro, to oznacza ona przecież także wytrwałe zabieganie o dobro innych ludzi. Miłość jako postawa wrażliwości na każdego człowieka, wychylenia ku niemu i gotowości poszukiwania jego dobra doskonale więc współgra z cnotą męstwa. W programie wychowawczym Szkoły musi być miejsce na kształtowanie w uczniach takiej właśnie postawy miłości.

WARSZTATY SPOŁECZNE.  Celem warsztatów społecznych jest uwrażliwienie uczniów na potrzeby ludzi cierpiących, samotnych, opuszczonych. To właśnie zetknięcie się z ludźmi, którzy często nie mogą się odwdzięczyć za pomoc jest najsurowszym testem bezinteresowności, testem, który musi być obecny w programie formacji młodzieży.
Przykładowy warsztat z tego cyklu to szereg spotkań z osobami ciężko, a czasami nieuleczalnie chorymi. Pięciu uczniów, którzy zgłosili się na ten warsztat, było cały czas jego trwania pod opieką dyplomowanej pielęgniarki, która ich starannie przygotowywała do wizyty w szpitalu i hospicjum. Prowadząca zajęcia omawiała z uczniami ich doświadczenia. Chłopcy byli pozytywnie poruszeni i zbudowani wiarą, godnością i pogodą ducha, z jaką chorzy, z którymi rozmawiali i którym usługiwali przygotowują się do śmierci.
W kręgu naszych zainteresowań są warsztaty poruszające problemy ubogich, bezdomnych, samotnych i niepełnosprawnych. Celem warsztatów będzie m.in. poszukiwanie konkretnej pomocy dla takich ludzi - poprzez współpracę z proboszczem pobliskiej parafii lub urzędem gminy.

 



CODZIENNE ŻYCIE SZKOLNE.     Każdy dzień w szkole jest najbogatszym materiałem formacyjnym. Bagatelizowanie przez nauczycieli lekceważącego stosunku uczniów do personelu Szkoły, przepychania się w kolejce na stołówce, drwin z mniej zdolnych uczniów, obmowy czy innych przejawów braku szacunku dla innych będzie traktowane przez uczniów jako przyzwolenie na taką postawę. Owocem będzie fasadowość zachowań uczniów.


MODLITWA - poznaj Boga, daj Mu się przemienić tak by to On przez ciebie kształtował świat i kochał ludzi.

 

U podstaw każdego programu wychowawczego leży jakaś otwarcie zadeklarowana lub „podskórna” antropologia. W chrześcijańskiej wizji człowieka źródłem prawdy i dobra jest Bóg – kochający i pochylający się w Jezusie Chrystusie nad człowiekiem. Celem wychowania jest więc ostatecznie stworzenie warunków, w których młody człowiek w sposób wolny i świadomy wybierze Jezusa Chrystusa za Mistrza i Pana. O ile na drodze ku mądrości, męstwu i miłości nauczyciel występował przede wszystkim w roli przewodnika ucznia o tyle na drodze ku modlitwie - dialogowi z osobowym Bogiem - musi (świadom swojej ułomności) czuć się o wiele bardziej towarzyszem ucznia.

EUCHARYSTIA. Centralne miejsce jakie Eucharystia powinna mieć w życiu chrześcijanina podkreślamy poprzez stworzenie takich warunków, aby każdy kto chce mógł codzienne w niej uczestniczyć. Od poniedziałku do czwartku przed lekcjami o godz. 8.00 sprawowana jest Msza św. W piątki w ciągu dnia mamy 50 minutową przerwę, w czasie której uczniowie, nauczyciele i pracownicy Szkoły mogą uczestniczyć we Mszy świętej (co najmniej raz w miesiącu Msza święta jest obowiązkowa dla wszystkich).

REKOLEKCJE.  W okresie Adwentu i Wielkiego Postu prowadzone są na terenie Liceum rekolekcje. Urozmaicone w formie, często odbywają się przy współudziale studentów i osób już pracujących, które dają świadectwo swojej wiary, prowadzą dyskusje w podgrupach i wzbogacają oprawę liturgiczną muzyką. W czasie rekolekcji tak jak i w każdy pierwszy piątek miesiąca uczniowie mają okazję przystąpić do Sakramentu Pojednania.

WARSZTATY TEOLOGICZNE.  Kilka warsztatów w każdym cyklu dotyka wprost lub pośrednio tematyki życia religijnego. Może właśnie na konwersatorium biblijnym lub w trakcie warsztatu poświęconego pisarstwu C.S.Lewisa w kameralnej atmosferze małej grupy uczeń rozpocznie swoją przygodę nawrócenia.



V.  Metody pracy wychowawczej

 

1. Współpraca z rodzicami

 

EGZAMIN WSTĘPNY.  W Liceum egzamin ustny, połączony z rozmową kwalifikacyjną odbywa się w obecności rodziny. W tej rodzinnej atmosferze uczeń czuje się trochę pewniej, dzięki czemu może lepiej wykazać się swoimi umiejętnościami. Rodzice poznają oczekiwania nauczycieli i dyrekcji oraz stan wiedzy swoich dzieci, dzięki czemu sami przekonują się o obiektywizmie komisji egzaminacyjnej. Egzaminatorzy mogą z kolei poznać rodziców, ich powody wyboru szkoły.

KONTAKTY WYCHOWAWCZE Z RODZICAMI.  W ciągu roku szkolnego współpraca ma zarówno charakter kontaktów wychowawczych z grupą rodziców uczniów danej klasy jak i indywidualnych kontaktów między dyrekcją, lub wychowawcami a poszczególnymi rodzicami. Jakość i duża częstotliwość tych kontaktów owocuje  rozmowami skoncentrowanymi nie tylko na ocenach, ale na samym uczniu, na jego ujawniających się talentach czy  słabościach, na jego nowych przyjaźniach czy kłopotach z odnalezieniem się w szkole.

KONFERENCJE DUCHOWE I DNI SKUPIENIA.  Rodzice przed każdym zebraniem mają okazję uczestniczyć w kościele w krótkich konferencjach duchowych i modlitwie, a w Adwencie i Wielkim Poście są zapraszani na dłuższe skupienie. Rodzice są także obecni na uroczystej inauguracji i zakończeniu roku szkolnego.

LIST DO RODZICÓW.  Przy okazji każdego zebrania z rodzicami rodzice otrzymują list pisany z myślą właśnie o nich. List zawiera zarówno treści duchowe związane z kalendarzem liturgicznym lub nauczaniem papieskim jak treści wychowawcze i informacje o charakterze organizacyjnym. Nieobecni na zebraniu rodzice otrzymują list drogą pocztową zaznajamiając się w ten sposób z aktualnościami z życia Szkoły.

2. Praca z wychowawcami klasowymi

 

KOLEGIUM WYCHOWAWCÓW.  Programem wychowawczym Szkoły są jej nauczyciele a przede wszystkim wychowawcy klasowi. Podjęcie misji wychowawczej powierzonej naszej Szkole przez Księdza Prymasa oznacza konieczność pracy z gronem wychowawców według formuły, która z jednej strony stwarzałaby im warunki do osobistego rozwoju, a z drugiej gwarantowała ciągłość i szeroki zakres pracy wychowawczej. Wypracowaną w naszej Szkole (a z perspektywy wielu lat można powiedzieć, że już sprawdzoną) formułą pracy wychowawców jest cotygodniowe 2-3 godzinne spotkanie wszystkich wychowawców, kierownika Internatu i dyrekcji Szkoły. Spotkania poświęcone są zarówno wydarzeniom szkolnym (minionym i aktualnie przygotowywanym) dotyczących wszystkich uczniów jak i problemom pojedynczych uczniów. Dyskutowane są także proponowane przez grono wychowawców lub przez dyrekcję innowacje dydaktyczne lub wychowawcze przed przedstawieniem ich Radzie Pedagogicznej.

 

3. Praca z uczniem

 

WARSZTATY.  Warsztaty są stosowanym w naszym Liceum narzędziem dydaktyczno-wychowawczym, które poszerza możliwości oddziaływania na młodzież. Warsztaty to trwające trzy miesiące w każdym cyklu zajęcia pozalekcyjne o charakterze studyjnym - w grupach od 3 do 12 uczniów. Uczeń wybiera po jednym warsztacie spośród kliku oferowanych w każdym półroczu. Oto zalety takiego typu zajęć:

Możliwość skonkretyzowania zainteresowań. Uczniowie są często niezdecydowani, mylą się, wybierając kierunek studiów, bo nie mają pojęcia, jak wygląda warsztat pracy np. biblisty, historyka czy fizyka. Zajęcia warsztatowe dają taką możliwość poprzez zawężenie pola studiów i pójście w głąb zagadnień szczegółowych. Uczeń, który uczęszcza np. na warsztat plastyczny z linorytu, przechodzi wszystkie etapy pracy artysty - od sporządzenia projektu, poprzez wycięcie rysunku z linoleum, aż po wykonanie odbitek i ekspozycję prac.

Możliwość docenienia pasji uczniów. W klasycznym układzie szkolnym fakt zaangażowania ucznia poza szkołą w harcerstwo, klub wspinaczkowy lub kształcenie muzyczne jest postrzegany przez szkołę jako zagrożenie dla ‘postępów w nauce’. System warsztatowy pozwala szkole zaliczyć uczniowi takie zaangażowanie jako warsztat, dając w ten sposób wyraz zainteresowania szkoły tym, by jej uczniowie rozwijali się, nabywali nowe umiejętności także poza szkołą.

Możliwość reagowania na doświadczenia życiowe uczniów. Choć to rozwiązanie może wydawać się zbyt skrajne, to jednak stanowi dowód na to, że szkoła tym bardziej może być interesująca dla ucznia, im częściej to, co go zajmuje ma swoje uprawnione miejsce w szkole. Jeśli np. grupa uczniów zainteresuje się ludową muzyką irlandzką, już w następnym semestrze można im zaproponować warsztat o tej tematyce.

Umożliwienie kontaktu młodzieży ze specjalistami z różnych dziedzin. Trudno jest odrodzić przedwojenną tradycję prowadzenia zajęć w szkole średniej przez wykładowców wyższych uczelni. Szanse takie stwarzają warsztaty angażujące wysokiej klasy specjalistę - raz w tygodniu przez trzy miesiące. W gronie osób prowadzących warsztaty w naszym Liceum około połowy to nauczyciele naszej szkoły. Inni to bibliści, publicyści, dziennikarze, pracownicy wyższych uczelni, autorzy podręczników. Niektórzy z uczniów może właśnie przed nimi otworzą się widząc w nich - poza wysokiej klasy specjalistami - także autorytety moralne.
Możliwości, jakie daje system warsztatów jest więcej. Jest to indywidualizacja nauczania, pobudzenie kreatywności, integracja uczniów różnych klas i poziomów czy wreszcie - co jest odpowiedzią na przesadny indywidualizm - budowanie umiejętności pracy zespołowej.

KARTKI.  Kartki to sposób monitorowania zachowania ucznia na terenie Szkoły. Kartka żółta jest wypisywana uczniowi jako upomnienie za drobne wykroczenia. Interwencję wychowawczą zobowiązany jest wówczas podjąć wychowawca klasy, a rodzice informowani są zazwyczaj o zaistniałym incydencie na najbliższym zebraniu. Kartka czerwona odnotowuje zachowania rażąco naruszające zasady obowiązujące w Szkole. Wtedy interwencję często podejmuje już bezpośrednio dyrekcja Szkoły, a Rodzice niezwłocznie są powiadamiani lub nawet wzywani do Szkoły.
Kartka zielona wystawiana jest uczniowi za dodatkowe zaangażowanie lub inny wart odnotowania bardzo pozytywny wkład w życie szkoły.
Kartki zawierają datę zdarzenia, jego opis i podpis nauczyciela, który był świadkiem danego zachowania. Kartki są bardzo przydatnym narzędziem prowadzenia dialogu wychowawczego z uczniem i jego rodzicami. Kartki nie rodzą żadnych konsekwencji dyscyplinarnych w sposób automatyczny, choć zawsze są uwzględniane przy wystawianiu semestralnej i końcoworocznej oceny z zachowania.

AUTORYTETY.  We wstępnych refleksjach dotyczących wychowania napisaliśmy o potrzebie autorytetu, którą to potrzebę widzimy u zdecydowanej większości kandydatów do naszej Szkoły. Staramy się na tę potrzebę odpowiedzieć otwierając uczniów na ich własnych rodziców, na nauczycieli oraz na autorytety uznane publicznie. Gościliśmy w naszej Szkole m.in.: Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, Prezydenta RP Lecha Wałęsę, Premiera RP prof. Jerzego Buzka, prof. Władysława Bartoszewskiego, prof. Witolda Kieżuna, prof. Mieczysława Gogacza, o.prof. Alberta Krąpca OP, o.Gabriela Bartoszewskiego OFMCap, ks.prof. Jana Sochonia, dr Jana Żaryna, brata Morisa Maurin ze zgromadzenia Małych Braci Jezusa, i wiele innych osób mogących stawać się dla młodych ludzi ważnymi autorytetami.

WYJAZDY SZKOLNE.  Wyjazdy szkolne są bardzo  istotnym narzędziem pracy wychowawczej dla każdego rocznika. Pierwszy taki wyjazd ma miejsce w klasie pierwszej. W październiku wszyscy uczniowie klas pierwszych jadą wraz z wychowawcami na obóz integracyjny. Na wyjeździe tym realizowany jest bardzo atrakcyjny program z terenoznawstwa, którego częścią są indywidualne i zespołowe biegi terenowe. Inne zajęcia sportowe, zwiedzanie pobliskich zabytków, zabawa przy ognisku, dyskusja na temat obejrzanego filmu czy wreszcie nieformalna rozmowa z członkami dyrekcji pomaga uczniom nie tylko zapoznać się z programem integralnego wychowania w Szkole, ale także poznać lepiej kolegów i budować ducha uczciwego zespołowego wysiłku. Inne wyjazdy szkolne (także zagraniczne) odbywają się zazwyczaj już w mniejszych, klasowych zespołach. Warunkiem każdego takiego wyjazdu jest aktywne zaangażowanie uczniów w jego przygotowanie i prowadzenie.

 

 

STRÓJ OBOWIĄZUJĄCY W SZKOLE.  Strój szkolny powinien z jednej strony stwarzać uczniom możliwość autoekspresji, z drugiej jednak nie powinien być sposobem afiszowania się bogactwem i wartościami sprzecznymi z charakterem Szkoły. Nie powinien być także strojem sportowym ani biwakowym gdyż Szkoła powinna być traktowana przez licealistę jako miejsce pracy. Nie jest dozwolone noszenie dresów, krótkich spodni (poza czasem i terenem zajęć sportowych i poza okolicznościami podczas których używanie takiego stroju jest konieczne i uzasadnione) oraz strojów używanych przez grupy subkulturowe. Ubranie  powinno być schludne, pozbawione, rysunków, napisów i emblematów sprzecznych z charakterem Szkoły. Podczas uroczystości szkolnych, oficjalnego reprezentowania Liceum oraz w dniach określonych w planie organizacji (kalendarium) miesiąca jako "SU" (strój uroczysty) obowiązuje uczniów strój uroczysty.


VI.  Kryteria oceny z zachowania i tryb jej wystawiania

 


KRYTERIA OCENY Z ZACHOWANIA.  Zgodnie z wewnątrzszkolnym systemem oceniania obowiązującym w naszej Szkole ocena z zachowania „powinna uwzględniać funkcjonowanie ucznia w środowisku szkolnym oraz respektowanie zasad współżycia społecznego i chrześcijańskich norm etycznych (także poza szkołą) i uwzględniać w szczególności:

a)    stosunek do obowiązków szkolnych, rozumiany jako adekwatne do własnych możliwości edukacyjnych zaangażowanie w proces edukacyjny, przestrzeganie regulaminów, zarządzeń i zwyczajów szkolnych, spełnianie formalnych zasad związanych z organizacją pracy na lekcji i dyscypliną w Szkole, uczestnictwo w obowiązkowych zajęciach dodatkowych i wyrównawczych, sumienne i terminowe usprawiedliwiane nieobecności w Szkole oraz przestrzeganie zasad uczestnictwa w obowiązkowych Mszach świętych i rekolekcjach,

b)    kulturę osobistą, rozumianą jako godny sposób bycia i odnoszenia się do pracowników Szkoły oraz innych uczniów, poszanowanie wartości związanych z wiarą, kulturę słowa i schludność ubioru,

c)    zaangażowanie na rzecz wspólnoty szkolnej, rozumiane jako podejmowanie inicjowanych przez Szkołę oraz samodzielne inicjowanie takich działań, aktywne i kulturalne uczestnictwo w nieobowiązkowych organizowanych przez szkołę imprezach kulturalnych,

d)    pracę nad własnym charakterem poprzez stawianie sobie wymagań, wykorzystywanie własnych umiejętności i talentów dla dobra wspólnoty szkolnej, samodzielność i odpowiedzialność w wypełnianiu podjętych zadań, funkcji i obowiązków.”

TRYB WYSTAWIANIA OCENY Z ZACHOWANIA.  Ocenę z zachowania wystawia uczniowi wychowawca po zasięgnięciu opinii innych nauczycieli oraz uczniów danej klasy. Konsultacja ocen z zachowania z uczniami zazwyczaj przybiera formę wypełniania przez nich ankiet, w których anonimowo oceniają siebie i swoich kolegów pod względem każdego z kryteriów podanych powyżej. Ocena każdego ucznia omawiana jest także na Klasyfikacyjnej Radzie Pedagogicznej. Ocena dobra jest oceną wyjściową w tym sensie, że jest ona przyznawana uczniom niewyróżniającym się oraz uczniom, których zachowania pozytywne i negatywne w środowisku szkolnym niejako równoważą się. Przy wystawianiu oceny z zachowania brana jest także pod uwagę frekwencja na zajęciach szkolnych.

PROGRAM NAPRAWCZY.  W przypadku, gdy uczeń otrzyma ocenę nieodpowiednią z zachowania (lub w innych alarmujących sytuacjach wychowawczych) opracowywany jest z udziałem ucznia program naprawczy, który następnie omawiany jest w obecności rodziców z dyrekcją Szkoły. W zestaw działań naprawczych może być także włączona pomoc kolegów.


VII.  Zakończenie

 

W zamyśle Księdza Prymasa powołane przez niego Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Bł.Ks.Romana Archutowskiego ma być szkołą, w której każdy uczeń jest ważny, zauważany i znany. Dlatego też na każdym poziomie nauczania przewidujemy nie więcej niż dwie lub trzy dwudziestoosobowe klasy. Dzięki temu i dyrektor i każdy z nauczycieli będzie mógł znać każdego ucznia z imienia, nazwiska i twarzy oraz nawiązać z nim dialog bo tylko w dialogu może dokonywać się wychowanie.